Tapon
Added 2021-10-07 18:00:01 +0000 UTC2 Temmuz 2009
Bakın şimdi milli hislerim coştu. Kedi olalı ben de bir fare tuttum, Türkçede Ermeniceden gelme bir kelime buldum. Mutluyum, gururluyum.
Tapon sözcüğünü severim, hatta son zamanlarda olur olmaz iki üç kez yazılarımda kullandım, “modası geçmiş, rüküş” anlamında.
TDK sözlüğü “Fransızcadır” demiş. Meydan Larus da öyle demiş. Bakmışım Fransızcaya, evet tapon diye bir kelime var “tıpa, tıkaç” anlamında. Sözlerin Soyağacı’na öyle yazmışım. Ama içim rahat etmemiş olacak ki “Türkçe anlamın kaynağı açık değildir” diye belirtme ihtiyacı duymuşum.
Kırk senedir izini kaybettiğim bir ilkokul arkadaşım geçen gün mail attı, usta yanılıyorsun, Ermenicedir diye; Malkhasyants’ın dört ciltlik büyük sözlüğüne bakmamı önerdi. E tabii ya, tapel dökmek, taponveya çoğul taponk da “döküntü, süprüntü, kırıntı”! Daha önce nasıl aklıma gelmedi, hayret etmemek elde değil.
Türkçesi en erken Mihail Mihailov’un 1929 tarihli İstanbul sokak ağzı ve argosu sözlüğünde kaydedilmiş.[1] Mihailov enfes bir çalışmadır, Osman Cemal Kaygılı dahil sonraki tüm argo sözlüklerinin ana kaynağıdır, ama burada yanılmış sanırım, “çirkin mal veya kadın” demiş. Kaygılı 1932’de düzeltmiş, “döküntü, değersiz mal, evde kalmış karı” diye. 1945’te TDK sözlüğü “kalitesiz mal” diyor.
Ben bu kelimeyi “modası geçmiş” demek diye biliyorum. Bildiğim kadarıyla “tapon çilek” ya da “tapon patlıcan” olmaz, sadece kumaş, mobilya, fikir gibi modaya tabi olan mallarda kullanılır. “Geçen yıldan kalan tapon bluzu bana kakaladı” gibi. Acaba yanılıyor muyum, yoksa sözlükler mi yanlış nüanstan gitmişler? Aydınlatırsanız sevinirim.
[1]Mikhail Mikhailov, Materiaux sur l’argot et les locutions populaires turc-ottomans, Verlag von Eduard Pfeiffer, Leipzig 1930. Leipzig üniversitesinin Morgenländische Texte und Forschungen dizisinden çıkmış. Yayın tarihi 30 ama içinde 29 yazıyor.
Mehmet Aslan’ın 2004’te Kitabevi’nden çıkan Argo Kitabı içinde tıpkıbasımı var. Ayrıca Boğaziçi Kütüphanesinde bir nüshasını görmüştüm.
