13 Haziran 2009
Bakın ki nelerle uğraşıyorum, ibret alın. Bir okurum yana yakıla yazmış, bir restoranın menüsünü düzeltiyormuş. Kuzu special’e takmış. Spesiyal mi yazsam, yoksa Türkçe olsun diye “özel kuzu yemeği” mi desem, acaba o zaman da yeterince Frenk veya şık durmaz mı, ne yap...
2021-09-23 17:00:04 +0000 UTC View Post12 Haziran 2009
Epey zaman oldu, ensest’i yazmıştım. Halil Berktay mail atmış, ensestin Türkçesi fücur değil mi diye. İngilizce Redhouse 1950-60’lardaki baskılarında fücur karşılığı “debauchery; immorality; incest” demiş. Oysa 1890 tarihli orijinal baskıda tanım dah...
2021-09-22 17:00:06 +0000 UTC View Post11 Haziran 2009
Zırnık koklatmamak’taki zırnık Farsça zarnîx, arsenik sülfit demek: parlak sarı renkte zehirli bir mineral. Kokusu nasıl şeydir bilmiyorum, kime neden koklatılır en ufak fikrim yok. 19. yüzyılda kadmiyum sarısı keşfedilinceye dek sarı boya ya...
2021-09-21 17:00:03 +0000 UTC View Post10 Haziran 2009
Commiphora opobalsamum, Yemen’de yetişen bir ağaç. Reçinesinden çok kıymetli bir yağ elde edilirmiş. İbranice adı besem veya basam, büyük olasılıkla eski bir Güney Arapça sözcükten gelme. Tevrat’ta değerli bir ticaret metaı olarak adı ge...
2021-09-20 17:00:06 +0000 UTC View Post9 Haziran 2009
Satanist varsa vatanist de var tabii, hangisi topluma daha zararlı bir akımdır onu ayrıca tartışırız. Şimdilik şöyle ipucu vereyim: Satanistler kaç bin tane faili meçhul cinayet işlemişler, kaç milyon kişiyi yanlış bir şey söyledi diye hayat boyu zindanlarda çürütmüşler,...
2021-09-19 17:00:03 +0000 UTC View Post8 Haziran 2009
Meninski sözlüğünde (1680) palaska “içine barut konan şişe.” Şemseddin Sami (1900) “fişenk koymaya mahsus gümüş ve tunçtan yahut köseleden mahfaza ki kayışla aykırı asılır veya bele bağlanır” diye tarif etmiş. TDK sözlüğünün 83 ve sonraki bask...
2021-09-18 17:00:04 +0000 UTC View Post6 Haziran 2009
Farsça zebâne yahut zubâne neymiş? Bir, terazinin dilciği. İki, kemer tokasının dili. Üç, alev dili. “Her ne ki dil gibi ola” diye açıklamış Burhan-ı Katı sözlüğü, ki mantıklı görünüyor. Çünkü Farsça zebânveya zubân...
2021-09-17 17:00:06 +0000 UTC View Post4 Haziran 2009
Siz benim maillerden şikâyet eder gibi yapmama kulak asmayın, o cilvedir. İnsan yazar olur da okuyucu mektubundan hoşlanmaz mı?
İlk başlarda Kemalist hamiyet erbabından epeyce küfürname geliyordu. Bilirsiniz, o kesimde küfürsüz yazmayı pek beceremezler, üçüncü satırda d...
2021-09-16 17:00:05 +0000 UTC View Post3 Haziran 2009
Arapça sözlüğe göre müşavere ve istişare eş anlamlı, aynı Ş-W-R kökünden III (müfâ’ele) ve X (istif’âl) masdarları. Türkçe sözlüklerde de ikisi arasında gerçek bir anlam ayrılığı görülmüyor.
Birinci işi yapan kişiye
11 Temmuz 2009
Neden kökenbilim demiyorsun, etimoloji diye gâvurca lafı tercih ediyorsun diye ayıplayanlar hep oluyor. Öyle ya da böyle hakikaten umurumda mı? Değil. İki türlü de kullanırım, ne olacak? Ama etimolojiye alışmışım, hem daha hoşuma gidiyor. Dünyada çeşit çeşit dil var, bir ...
2021-09-14 18:00:00 +0000 UTC View Post2 Haziran 2009
Ağır irtica kokan bir kelime: iki kez İslami referanslı, üstelik Güzel Türkçemizin fonetiğine kökten aykırı. Siz hiç Halaskârgazi kelimesini doğru telaffuz eden taksi şoförüne rastladınız mı? H kalın l ince s kalın k ince g kalın söylenecek, ilk a kısa, ...
2021-09-14 17:00:04 +0000 UTC View Post1 Haziran 2009
Gene yanılmışım galiba. Zazacada eril-dişil ayrımı vardır, Kürtçede yani Kurmanci dilinde yoktur dedim ya? Meğer varmış![1]Birkaç günlüğüne memleket dışındaydım, İsviçre dağlarının...
2021-09-13 17:00:06 +0000 UTC View Post30 Mayıs 2009
Yunanca mártys, –i hali martýrion, tanık demek: mahkemedeki bildiğiniz şahit. Hıristiyan terminolojisinde bu kelime özel bir anlam kazanmış. İsa’nın peygamberliğine “tanıklık eden” kişilere özellikle bu ad verilmiş.2021-09-12 17:00:04 +0000 UTC View Post
29 Mayıs 2009
Antik Çağda kitaplar nasıldı bilir misiniz? Papirüsten veya parşömenden 30-40 santim eninde, metrelerce uzunlukta bir şerit al, iki ucuna oklava gibi çift saplı güzel birer sopa tak, kitabı rulo şeklinde o sopaların üstüne sar. Ok torbasına benzer bir deri kılıf içine koy. Sta...
2021-09-11 17:00:03 +0000 UTC View Post28 Mayıs 2009
Zazaca ile Kürtçenin “fonetik evrimi” farklı olmuş. Yani nasıl Türkçe kelimeler farklı yerel ağızlarda yamulur, çarpılır, farklı hallere girer, bir yerde kolay öbür yerde goley derler, bu da öyle. Birkaç örnek vereyim de ne dediğim anlaşılsın.
Sa...
2021-09-10 17:00:01 +0000 UTC View Post27 Mayıs 2009
Lehçe ya da diyalekt dediğimiz şeyin bir eski bir de yeni anlamı var. Eskisi şu: Yazılı edebiyatı olan bir dilin yazılı standarttan ayrılan sözlü şekillerine lehçe denir. Mesela standart yazı Türkçesinden sapan Erzurum ağzı lehçedir....
2021-09-09 17:00:00 +0000 UTC View Post26 Mayıs 2009
Kudüs’e gitmiş olanınız varsa bilir, eski kentin güneyindeki dik vadi Hinnom Vadisidir. İçi tıklım tıkış Filistinli mahallesidir. İbranice ge vadi olduğu için Ge Hinnôm גהנום derler.
Tevrat’a göre burada vaktiyle putperestlerin tapınağı varmış...
2021-09-08 17:00:01 +0000 UTC View Post25 Mayıs 2009
Türkçe bağlaçların ezici çoğunluğu neden Arapça ve Farsçadır? Hadi soyut kavramların (adalet, şükran, ilim, tövbe...) yahut yabancı kültür ürünlerinin (kitap, nohut, terazi...) başka yerden devşirilmesini anladık da, ve, veya, fakat gibi dilin som...
2021-09-07 17:00:00 +0000 UTC View Post23 Mayıs 2009
Yakînen sözcüğünün Türkçe yakın’la hiç alakası yok, unutun. Arapça qalın q ile yaqîn “kesin ve şüpheden arınmış” demek. Bir şeyi yakînen bilmek = şüpheye yer bırakmayacak şekilde bilmek. O da ikiye ayrılıyor: ilm-...
2021-09-06 17:00:00 +0000 UTC View Post22 Mayıs 2009
Madem ki Ermenisin, neden Türkçeyle bu kadar uğraşırsın? Çok insanın aklındaki soru bu. Kimi halis niyetle soruyor, kimi arıtmancı kinle.[1]Birçoğunuz aklından geçirdiği halde sormaya cesaret...
2021-09-05 17:00:01 +0000 UTC View Post21 Mayıs 2009
Sayalım diya’lı kelimelerimizi: diyabet, diyafram, diyagonal, diyagram, diyakronik, diyalekt, diyalektik, diyaliz, diyalog, diyapazon, diyapozitif, diyare, diyaspora, diyatonik, diyet, diyez, diyoptri...Bunların hepsi Eski Yunanca. Ya da modern Batı dillerinde Eski Yunancaya özene...
2021-09-04 17:00:00 +0000 UTC View Post20 Mayıs 2009
Kargodan geldi, Helsinki Üniversitesi yayınlarından yeni çıkan Asurca Sözlük, mis gibi de kokuyor. Sabahın körüne kadar elimden bırakamadım. Millet televizyon izler, roman okur, benim de hastalığım bu, ne yapayım. “Aa, vay vay, bak sen!” demekten adrenalinim çıkıyor.
...
2021-09-03 17:00:01 +0000 UTC View Post19 Mayıs 2009
“Halk ezgisi” anlamında türkî sözcüğüne en erken 15. yüzyıla ait Kâbusname tercümesinde rastladım. Eminim daha erken örnekleri bilen uzmanlar da vardır; aydınlatırlarsa memnun olurum. 16. yüzyılda Avrupalı tüccarlar için bir Türkçe el kitabı ve kelime ...
2021-09-02 17:00:01 +0000 UTC View Post18 Mayıs 2009
Çağdaş yaşamı tabii ki de destekleriz. Çağdaş yaşamı kim desteklemez? Ben illa retro takılacağım, kafama fes giyeceğim diyen mi var?
Bunların anlamadığı veya anlamazlıktan geldiği şu: Çağdaş yaşamın simgesi, bayrağı ve peygamberi diye Mussolini ile Hitler’in ç...
2021-09-01 16:51:46 +0000 UTC View Post16 Mayıs 2009
Bir süre önce Taraf’ın Hariçten Gazeller sayfasında çıkan yazımın başında arkadaşlar beni “Gazeteci Yazar” diye tanıtmışlar. Vallahi otelciyim, lokantacıyım, kaçak köy inşa ederim, gezi yazısı yazarım, arasıra öğretim görevlisiyim, kenarından biraz dilbi...
2021-08-31 10:00:04 +0000 UTC View Post15 Mayıs 2009
Mermeri moda eden Eski Yunanlardır. Mermerden yapılan ilk tapınak MÖ 560 civarı Samos Adası’ndaki Hera tapınağıdır diye anlatmıştı hocam, yıllar önce. Samos’tan (yani Türkçesi Sisam’dan) az sonra Efes’teki Artemis Tapınağı ile Milet’teki Apollon Tapınağını yapmı...
2021-08-30 10:00:00 +0000 UTC View Post14 Mayıs 2009
“Gençler bugün sadece 200 kelime ile konuşur oldu” demiş Fatih’in soytarısı, al sana bir osuruktan tayyare daha. Saymış zahir ya da belki “benim sevmediğim kelimeler sayılmaz” hesabı yapmıştır, kimbilir?2021-08-29 10:00:00 +0000 UTC View Post
12 Mayıs 2009
Şehr-i şehîr “ünlü kent” demektir diye hatırlatmış Hakkı Devrim hocam. Taraf okuru buncağızla yetinmez deyip biraz da biz ekleyelim.
İlk kelime Farsça, ikincisi Arapça: iki ayrı dil. Arapça ŞHR kökünden bir masdarımız var, şöhret<...
2021-08-28 10:00:00 +0000 UTC View Post11 Mayıs 2009
Türkiye’nin batısında aile dedin mi ya üç kişidir ya beş kişi, hadi kaynanayı da kat altı. De ki birine gıcık kaptın, bunu öldürmek yetmez soyunu kırmak lazım diye karar verdin. (Hasan Celal Bey gerçi Türkler asla soy kırmaz diyor ama bir kerecik oldu diyelim.) Adamla karıs...
2021-08-27 10:00:00 +0000 UTC View Post9 Mayıs 2009
Pontus Kralı 1. Pharnakes Amasya’da hüküm sürmüş, Sinop’u fethetmiş: MÖ 180 civarı. Daha meşhuru 2. Pharnakes, MÖ 50 dolayında Kuzey Anadolu’nun büyük bir bölümüne egemen olmuş, çok sayıda şehir ve kale tahkim etmiş. Sonra Zile’de Julius Caesar’ın ...
2021-08-26 10:00:00 +0000 UTC View Post
